اسڪاٽ لينڊ جي
يونيورسٽي آف ايڊنبرگ جي هڪ حيرت انگيز تحقيق ۾ معلوم ٿيو آهي تہ برف جي هيٺان 138
آتش فشان دفن ٿيل آهن، جن مان 91 اڳ ڪڏهن بہ معلوم نہ هئا۔ انهن مان اڪثر اولهہ
انٽارڪٽڪا ۾ مرڪوز آهن، جتي برف اهڙي پٿر جي مٿان ويٺل آهي جيڪا سطحِ سمنڊ کان
گهڻو هيٺ تائين وڃي ٿي۔ انهن لڪل جبلن مان ڪي ته 13,000 فوٽن تائين اوچا آهن، جيڪي
الپس جبلن جي اوچائي سان ٽڪرائين ٿا، پر اڃا تائين پوريءَ طرح برف جي ميلن هيٺ لڪل
آهن۔ هي دريافت آئس-ريڊار، سيٽلائيٽ تصويرن ۽ ٽوپوگرافڪ نقشن جي مدد سان ٿي، ۽ اها
ڌرتيءَ تي سڀ کان ڳاڙهي آتش فشاني علائقي جي نشاندهي ڪري ٿي۔
جيئن ته انهن مان گهڻا
آتش فشان هن وقت غيرفعال لڳن ٿا، پر انهن جو اثر اڃا به زندهه آهي۔ زمين جي هيٺان
نڪرندڙ گرمي برفاني چادر کي ڪمزور ڪري سگهي ٿي، جنهن سان برف جي ڳرڻ جي رفتار وڌي
سگهي ٿي ـ خاص طور تي اولهه انٽارڪٽڪا ۾، جتي برفاني چادر ۾ ايترو پاڻي آهي جو
جيڪڏهن اهو پگھلي وڃي ته سمنڊ جي سطح کي 10 فوٽ تائين وڌائي سگهي ٿو۔ برف جو هي
راڄ ڀلي ظاهري طور تي سُڪون ۾ لڳي، پر اهو اندر کان زندهه آهي، جتي زمين جي هيٺان
لڪل باهه ان جي مستقبل کي شڪل ڏئي رهي آهي۔
هن لڪل گرميءَ جي ذريعن
کي سمجهڻ هاڻي تمام ضروري ٿي ويو آهي، ڇو ته اهو طئي ڪندو ته انٽارڪٽڪا ڪيتري
تيزيءَ سان ۽ ڪهڙي انداز ۾ بدلجي رهيو آهي.
ٿورا: ضمير حسين جمالي
نوابشاھ